Skip links

Tsjechië is in de ban van de lithiumkoorts

Interesting read (in Dutch) in  Het Financieele Dagblad, although its’ silicon that will boost the energy of batteries

 

De prijzen voor lithium gaan door het dak en overal ter wereld wordt driftig gezocht naar het ‘witte goud’. In Europa lijkt een project in Tsjechië de beste papieren te hebben, maar daar ligt de regering overhoop met het bedrijf dat de rechten heeft om deze kostbare grondstof voor batterijen in elektrische auto’s uit de grond te halen.

 

 

Foto: Reuters 

Het is snikheet op deze voorjaarsdag in de bossen rond het Tsjechische plaatsje Cínovec maar de geestdrift van Pavel Lička is er niet minder om. De projectmanager van het lokale mijnbouwbedrijf Geomet leidt zijn bezoek uit Nederland rond in een oude Toyota zonder airconditioning, maar de vierwielaandrijving van het oude beestje komt goed van pas. De bospaden in de bergen hier zijn modderig en liggen vol met stenen.

Bij één van de vele stops wijst Lička, een vijftiger met lange, witte haren, enthousiast naar een op het oog willekeurige plek aan de rand van het bospad. Dáár, tussen de bomen, moet de ingang van de lithiummijn komen, en de plek waar de toekomstige mijnbouwers zich kunnen omkleden voordat ze de mijnschacht ingaan.

Behalve de enthousiaste gebaren van de in spijkerbroek en T-shirt geklede ingenieur wijst nog niets erop dat dit vooralsnog de belangrijkste vindplaats in Europa is van lithium, het metaal wat nu al te boek staat als het ‘witte goud’ of de ‘witte benzine’. De geologische dienst van het land schat dat er in heel Tsjechië 1,3 miljoen ton lithium in de grond zit, waarvan het overgrote deel in de buurt van Cínovec, in het Ertsgebergte in het noorden, aan de Duitse grens.

 

 

En dat gegeven is niet alleen voor Tsjechië belangrijk. Lithium wordt als cruciaal gezien voor de ontwikkeling van de elektrische auto. Het metaal is een belangrijke grondstof voor de lithium-ion-batterijen in elektrische voertuigen. Kleinere varianten van die batterijen zitten in laptops, smartphones en tablets, maar voor die in voertuigen is veel meer lithium nodig. Tot nu toe komt het meeste van het metaal uit Australië en Zuid-Amerika en worden de batterijen in China gemaakt, maar dat maakt de Europese auto-industrie, die vol wil inzetten op elektrisch rijden, sterk afhankelijk van het buitenland.

Bovendien zijn de prijzen de laatste jaren door het dak gegaan vanwege schaarste en de opkomst van de elektrische auto wereldwijd. Dat betekent dat de Tsjechen tegen de huidige lithiumprijzen in theorie op een enorme geldberg zitten: een ton lithiumcarbonaat doet tegenwoordig ongeveer € 15.000, waarbij moet worden aangetekend dat de prijs lastig te bepalen is omdat er veel verschillende kwaliteiten zijn en er bijna geen openbare markt voor is. Veel lithium wordt direct verhandeld tussen de mijnbedrijven en batterijfabrikanten.

Autofabrieken

Daarnaast is de ligging van Cínovecgunstig: in en rond Tsjechië staan namelijk de autofabrieken van de grote Europese merken, en er zijn vergaande plannen om ook in Europa veel batterijfabrieken neer te zetten. Nog een voordeel: in de omgeving van Cínovec wordt al eeuwen gemijnd, naar tin onder andere. Die oude mijnen zijn na de val van de Berlijnse muur gesloten, maar ondergronds liggen alle gangen er nog en kunnen zo worden gebruikt. ‘Dit is het meest veelbelovende mijnbouwproject in Tsjechië van de afgelopen twintig jaar’, zegt Pavel Lička van Geomet.

Terug in het vlakbij gelegen dorpje Dubí, in het eenvoudige houten kantoortje van zijn bedrijf, laat Lička de resultaten van de proefboringen zien van de afgelopen jaren. In houten bakken liggen lang

werpige stukken steen, wie goed kijkt ziet daar stukjes metaal in glinsteren. ‘Er zit hier heel veel lithium in de stenen opgesloten. Per erts is het percentage laag, maar er is wel ontzettend veel van’, zegt de ingenieur. Zijn bedrijf is er zo goed als klaar voor en lijkt van alle projecten in Europa in het verst gevorderde stadium om te beginnen met mijnen.

Pavel Lička

Projectmanager van het lokale mijnbouwbedrijf Geomet: ‘Dit is het meest veelbelovende mijnbouwproject in Tsjechië van de afgelopen twintig jaar.’

Verkiezingsthema

Er is alleen één probleem: de Tsjechische overheid ligt dwars. De landelijke overheid dan, want de lokale burgemeester kan het juist prima vinden met Geomet.

‘Alles ging goed tot het eenlandelijk verkiezingsthema werd’, verzucht burgemeester Petr Pipal vanuit zijn werkkamer in het gemeentehuis van Dubí. ‘De communisten begonnen opeens te roepen dat het lithium door de Tsjechische staat uit de grond moet worden gehaald. Dat kun je ze niet verwijten, het zijn tenslotte communisten. Maar toen gingen de andere partijen met het onderwerp aan de haal.’

Geomet is namelijk al een paar jaar geleden opgekocht door European Metals Holdings. Anders dan de naam doet vermoeden is dat een beursgenoteerd bedrijf uitAustralië, en het gegeven dat een stel Australische ondernemers aan de haal gaat met het grootste gedeelte van de opbrengsten van de Tsjechische bodemschat valt niet goed bij het grote publiek.

Ook in het lokale café-restaurant van het stadje, op een steenworp afstand van de werkkamer van de burgemeester, zijn de bewoners van het stadje eensgezind. ‘De lithium in de bodem is van ons, dus het zou door de staat moeten worden gemijnd’, zegt Josef Brada, een man van middelbare leeftijd die met zijn vrienden een biertje drinkt op het zonovergoten terras.

Jan Rovenský

Greenpeace Tsjechië

‘Laat de politiek de royalty’s opschroeven en laat het risico van de lithiumprijs bij European Metals’

Rechten op winning

European Metals heeft dan wel de rechten op de lithiumwinning in handen, maar de nieuwe Tsjechische regering-in-wording (er is nog steeds geen kabinet gevormd) kan het de Australiërs nog knap lastig maken. Een intentieverklaring tussen de staat en European Metals werd eenzijdig opgezegd en de hoogste baas van staatsenergiebedrijf Diamo verklaarde onlangs nog op de nationale televisie dat zijn bedrijf graag de lithiumwinning van de Australiërs overneemt. Geen goed nieuws voor European Metals, dat nog op zoek is naar investeerders. De aandelenkoers van het bedrijf is flink gedaald sinds de verkiezingen.

 

 

Foto: Jeroen Groot 

Het lijkt voorlopig een patstelling: de rechten afpakken van European Metals is juridisch zo goed als onmogelijk, maar zonder medewerking van de regering komt het bedrijf ook niet ver. En bij al dit gedoe zijn er ook nog vraagtekens over hoe waardevol dat lithium nou eigenlijk echt is.

Analisten waarschuwen namelijk al langer dat alle speculatie in lithium kan eindigen in een tranendal. Lithium is in principe niet schaars. Er zit genoeg van in de aardkorst en met de hoge prijzen van nu wordt er overal ter wereld naarstig naar gezocht. Dat maakt het Tsjechische project kwetsbaar voor een typische varkenscyclus die veel grondstoffen kenmerkt: tegen de tijd dat de mijn operationeel is, is de concurrentie dat ook en wordt de markt overspoeld met lithium, met kelderende prijzen tot gevolg. Bovendien zijn lithium-ion-batterijen nu dan wel populair, maar juist de schaarste aan grondstoffen zorgt ervoor dat er ook veel onderzoek wordt gedaan naar batterijen die met andere grondstoffen werken.

 

 

Foto: Jeroen Groot 

Een mogelijke uitweg uit de impasse in Tsjechië komt uit onverwachte hoek. In een koffiebar in de hoofdstad Praag, honderd kilometer naar het zuiden, licht Jan Rovenský zijn standpunt toe. Rovenský werkt voor de Tsjechische afdeling van milieuorganisatie Greenpeace en mengt zich al maanden actief in het lithiumdebat. Verrassend genoeg is Greenpeace Tsjechië vóór de lithiumwinning, als het maar zo milieuvriendelijk mogelijk gebeurt. En over de verdeling van de opbrengsten heeft hij ook een suggestie. ‘De royalty’s die de Tsjechische staat over de lithium zal ontvangen, zijn belachelijk laag. Laat de politiek die opschroeven, en laat het risico van de lithiumprijs bij European Metals.’

 

 

Lithium in Europa

De lithiumvoorraden rond Cínovec zijn volgens het bedrijf European Metals dan wel de grootste van Europa, de concurrentie ligt op de loer. Het Britse Savannah Resources, met een notering aan de Londense beurs, wil in Noord-Portugal naar lithium gaan mijnen. Begin deze maand maakte het bedrijf bekend dat de lithiumreserves in de mijn Mina do Barroso de helft meer lithium bevatten dan eerder werd aangenomen.

En ook in Servië slaat de lithiumkoorts toe. In de plaats Loznica, 140 kilometer ten westen van de hoofstad Belgrado, is lithium gevonden. Daar is is de (toekomstige) uitbating in handen van een grote speler: de Brits-Australische mijnbouwgigant Rio Tinto. De mijn moet nog geheel ontwikkeld worden, Rio Tinto hoopt vanaf 2023 te kunnen produceren.

Het meeste lithium wordt nu nog geproduceerd in Australië en Zuid-Amerika. De zoutvlaktes in het Andesgebergte zitten vol met dit metaal. Het wordt daar gewonnen door pekelwater te laten verdampen in kunstmatige meertjes. In mijnbouwland bij uitstek Australië wordt lithium uit ertsen gehaald, net als in Tsjechië de bedoeling is.

Batterijen uit Europa

De batterijen voor elektrische auto’s komen nu grotendeels van buiten Europa, maar daar moet wat de Slowaakse EU-commissaris Maros Sefcovic (energie) betreft snel verandering in komen. Sefcovic lanceerde een Europees initiatief dat de fabricage van batterijen in Europa moet stimuleren. De bedoeling is dat er tientallen consortia ontstaan die de productie van batterijen op zich gaan nemen. Die batterijen moeten vooral milieuvriendelijker worden geproduceerd, want daarmee kan de EU zich echt onderscheiden van de huidige batterijenproductie in de Verenigde Staten en China. Elektrische auto’s stoten bij het gebruik geen broeikasgassen uit, maar die worden wel gecreëerd bij de fabricage van de accu’s. In Tsjechië bouwt het bedrijf HE3DA aan een grote batterijenfabriek, de bedoeling is dat hiervoor lithium uit Cínovec wordt gebruikt.

Return to top of page